ریاضت اقتصادی و بار فشار بر مردم | تحلیل حسین راغفر اقتصاددان

سیاست‌های ریاضت اقتصادی همواره یکی از بحث‌برانگیزترین راهکارهای دولتها در شرایط بحران مالی بوده است. حسین راغفر، اقتصاددان، در اظهاراتی تند به مخالفت صریح با این سیاست‌ها پرداخته و هشدار داده که بار اصلی ریاضت اقتصادی بر دوش مردم فرود می‌آید و زندگی را برای اقشار مختلف، به ویژه گروه‌های محروم، به زیر حداقل‌های قابل قبول سوق می‌دهد. به باور وی، این سیاست‌ها مردم را مجبور می‌کند تا «کمتر بپوشند، کمتر تفریح کنند، کمتر بخورند» و این به معنای عبور از مرزهای پذیرفتنی معیشت است. این هشدار در شرایطی مطرح می‌شود که جامعه ایرانی هم‌اکنون زیر فشارهای سنگین اقتصادی قرار دارد و بسیاری در تلاش برای تأمین حداقل‌های زندگی هستند. این مقاله به بررسی عمیق‌تر این دیدگاه، پیامدهای ریاضت اقتصادی و راهکارهای جایگزین می‌پردازد.

🔍 ریاضت اقتصادی چیست و چه تأثیراتی دارد؟

ریاضت اقتصادی به مجموعه‌ای از سیاست‌های سختگیرانه مالی و اقتصادی گفته می‌شود که دولت‌ها برای کاهش کسری بودجه و بدهی‌های خود اجرا می‌کنند. این سیاست‌ها معمولاً شامل کاهش هزینه‌های عمومی، حذف یا کاهش یارانه‌ها و افزایش مالیات‌ها می‌شود. اما پیامدهای آن اغلب گسترده است:

• کاهش قدرت خرید مردم: کاهش یارانه‌ها و افزایش مالیات مستقیم و غیرمستقربه معنای کاهش درآمد واقعی خانوارها است.

• کاهش خدمات عمومی: کاهش هزینه‌های دولت در بخش‌های سلامت، آموزش و رفاه، کیفیت زندگی به ویژه برای قشر کم‌درآمد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

• رکود اقتصادی: کاهش تقاضا در جامعه می‌تواند منجر به کاهش تولید، افزایش بیکاری و تشدید چرخه رکود شود.

• نابرابری بیشتر: شواهد نشان می‌دهد بار این سیاست‌ها به طور نامتناسبی بر دوش قشرهای ضعیف‌تر و متوسط جامعه می‌افتد و شکاف طبقاتی را عمیق‌تر می‌کند.

⚖️ چرا مخالفت با ریاضت؟ دیدگاه راغفر و جایگزین‌های پیشنهادی

حسین راغفر با تأکید بر این که مردم هم‌اکنون «در تأمین حداقل‌ها مانده‌اند»، استدلال می‌کند که اعمال فشار بیشتر از طریق ریاضت، نه تنها راه حل نیست، بلکه اوضاع را از بحران به فاجعه سوق می‌دهد. به جای سیاست‌های ریاضت اجتماعی و اقتصادی، وی بر لزوم تمرکز دولت بر سیاست‌های عدالت اجتماعی تأکید دارد. این سیاست‌ها می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

1. اصلاح نظام مالیاتی: هدف گرفتن مالیات از ثروت و درآمدهای بالا به جای فشار بر دهک‌های میانی و پایین جامعه.

2. شفافیت و مبارزه با فساد: جلوگیری از فرار سرمایه و هدررفت منابع ملی که خود می‌تواند بخش بزرگی از کسری بودجه را جبران کند.

3. حمایت هدفمند: ارائه کمک‌های معیشتی مستقیم و مؤثر به گروه‌های آسیب‌پذیر به جای یارانه‌های همگانی ناکارآمد.

4. توسعه پایدار و ایجاد اشتغال: سرمایه‌گذاری در بخش‌های مولد برای ایجاد درآمد و رونق اقتصادی پایدار.

💡 جمع‌بندی و نگاه به آینده

هشدار اقتصاددانانی مانند راغفر، زنگ خطری است برای سیاست‌گذاران که راه نجات اقتصاد را نه در تنگ کردن عرصه بر مردم، که در اصلاح ساختارها، توزیع عادلانه‌تر ثروت و در پیش گرفتن راهکارهای مبتنی بر عدالت جستجو کنند. موفقیت هر برنامه اقتصادی در گرو همراهی و حفظ توان معیشتی اکثریت جامعه است.