باندهای فاسد حاکمیتی عامل خروج ۱۲ میلیارد دلار سرمایه سالانه | هشدار رئیس اتاق ایران و چین

یک هشدار جدی و بی‌سابقه از سوی یکی از مقامات ارشد بخش خصوصی درباره ساختار فساد در اقتصاد ایران مطرح شده است. مجیدرضا حریری، رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و چین، باندهای فاسد حاکمیتی را مهم‌ترین مشکل اقتصاد فعلی ایران دانسته و تأکید کرده که این باندها در حال «ترور اقتصاد کشور» هستند. اظهارات او که حاوی ارقام تکان‌دهنده‌ای درباره خروج سرمایه و بی‌اثر شدن یارانه‌هاست، موشکافی عمیق‌تری را می‌طلبد.

مهم‌ترین محورهای اظهارات تکان‌دهنده

حریری در این گفتگو به چند نقطه حساس و به هم مرتبط اشاره کرده است:

1. فساد سیستماتیک و خروج نجومی سرمایه:

• خروج سالانه ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار سرمایه از «سبد کوچک اقتصاد ایران». این رقم معادل حدود یک‌چهارم درآمدهای نفتی کشور در شرایط خوب است.

• تاکید بر اینکه سود تمامی مدل‌های ارزی و سیاست‌های تجاری از سال ۱۳۸۹ به الیگارشی‌ها رسیده است. این ادعا نشان می‌دهد فساد، ریشه‌دار و نهادینه شده است.

2. انتقاد از سیاست‌های ارزی بی‌ثبات و غیرشفاف:

• اشاره به عدم درک منطق تعیین و سپس حذف ارز ترجیحی که یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های تورمی اخیر را ایجاد کرد.

• تمامی مشکلات بازار ارز را ناشی از عدم امکان مدیریت دولت بر منابع ارزی در شرایط جنگ و تحریم دانسته، که به نوعی اشاره به تسلط نهادهای غیردولتی یا موازی بر منابع است.

3. ناچیز بودن حمایت‌های معیشتی در برابر فساد:

• کل یارانه‌های نقدی و کالابرگ اخیر به کمتر از ۱۵ دلار در ماه برای هر نفر رسیده است.

• نتیجه‌گیری تلخ: دولت زمانی می‌تواند ادعای توجه به سفره مردم را داشته باشد که باندهای فساد ثروت و قدرت شکل نگرفته باشد. به عبارت دیگر، فساد ساختاری، هرگونه تلاش برای توزیع عادلانه ثروت را خنثی می‌کند.

تحلیل پیامدها: چرا این هشدار اهمیت دارد؟

این اظهارات از جانب یک مقام درون سیستم و مرتبط با حاکمیت که اتاق بازرگانی ایران و چین را رهبری می‌کند، از چند جهت حائز اهمیت است:

• تأیید داخلی یک مشکل خارجی: آنچه نهادهای بین‌المللی همواره درباره فساد در ایران گزارش می‌دادند، این بار توسط یک مقام داخلی با جزئیات بیشتر تأیید شده است.

• رابطه مستقیم فساد و فقر: حریری به وضوح ارتباط بین ثروت باندهای الیگارشیک و فقر مردم (نمونه یارانه ۱۵ دلاری) را نشان می‌دهد. منابع ملی به جای سرمایه‌گذاری مولد یا حمایت واقعی، به جیب گروه‌های خاص سرازیر می‌شود.

• عامل اصلی بی‌ثباتی اقتصادی: به گفته او، عدم مدیریت بر ارز که ریشه در فساد دارد، منشأ تمام مشکلات بازار ارز است.

جمع‌بندی: اقتصاد در محاصره فساد

هشدار مجیدرضا حریری تصویری هولناک ارائه می‌دهد: اقتصاد ایران نه تنها در محاصره تحریم، که در محاصره باندهای فاسد درون حاکمیت است. این باندها سالانه ده‌ها میلیارد دلار از سرمایه ملی را خارج می‌کنند، سیاست‌ها را به نفع خود مصادره می‌کنند و در نهایت، حمایت‌های معیشتی دولت را به تمسخری تبدیل می‌سازند. تا زمانی که این ساختار فساد مورد چالش جدی قرار نگیرد و شفافیت و حاکمیت قانون بر توزیع رانت غلبه نکند، هیچ برنامه اقتصادی، چه چپ چه راست، نمی‌تواند ایران را از باتلاق رکود تورمی و فقر فزاینده نجات دهد.