خانوارهای حداقلی‌بگیر ۲۵٪ هزینه ضروری حذف کردند | عمق فقر در سال ۱۴۰۴

وضعیت معیشتی آسیب‌پذیرترین قشر جامعه، یعنی خانوارهای حداقلی‌بگیر، به مرز بحرانی جدیدی رسیده است. تازه‌ترین گزارش‌ها و محاسبات مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۴، خانوارهای حداقلی‌بگیر مجبور به حذف یک‌چهارم هزینه‌های ضروری خود شده‌اند. این به معنای حذف بخشی از خوراک، درمان، حمل‌ونقل یا دیگر نیازهای غیرقابل چشم‌پوشی از سبد زندگی است و عمق فقر را به وضوح نشان می‌دهد.

جزئیات یک فاجعه آماری: درآمد در برابر خط فقر

بر اساس این گزارش، وضعیت یک خانواده سه نفره حداقلی‌بگیر به عنوان نمونه بررسی شده است:

• درآمد این خانواده: تنها به ۷۵ درصد خط فقر می‌رسد.

• شکاف درآمدی با خط فقر: بیش از ۴ میلیون تومان کمتر از حداقل هزینه‌های لازم برای زندگی.

• نتیجه: این خانوار برای «زنده ماندن» مجبور است ۲۵ درصد از هزینه‌هایی که برای تأمین حداقل‌های زندگی لازم است، حذف کند. این حذف، نه از هزینه‌های لوکس، که از ضروریات صورت می‌گیرد.

این حذف ضروریات در عمل به چه معناست؟

حذف یک‌چهارم از هزینه‌های ضروری در زندگی روزمره به شکل‌های دردناکی خود را نشان می‌دهد:

• کاهش وعده‌های غذایی یا حذف پروتئین مانند گوشت و مرغ از سفره.

• به تأخیر انداختن درمان و خرید دارو برای بیماری‌های غیراورژانسی.

• قطع هزینه‌های حمل‌ونقل و محدود کردن ترددهای ضروری.

• خرید نکردن لباس و کفش حتی برای کودکان در حال رشد.

• حذف هرگونه هزینه فرهنگی، آموزشی یا فراغتی به معنای واقعی کلمه.

چرا این وضعیت «بدترین در ۱۰ سال گذشته» است؟

این گزارش تأکید می‌کند که وضعیت فعلی بدترین شرایط برای حداقلی‌بیران در حداقل یک دهه اخیر است. عوامل این تشدید بحران را می‌توان در موارد زیر جستجو کرد:

• شتاب تورم: به ویژه تورم افسارگسیخته خوراکی‌ها که سهم بزرگی از سبد هزینه فقرا را تشکیل می‌دهد.

• ثابت ماندن کمک‌های حمایتی: میزان کمک‌های نقدی مانند یارانه، با نرخ تورم همگام نبوده و قدرت خرید آن به شدت کاهش یافته است.

• فشار همزمان بیکاری و تورم: در شرایط رکود تورمی، هم درآمدها تحت فشار است و هم هزینه‌ها سر به فلک کشیده‌اند.

• ناکارآمدی شبکه‌های حمایت اجتماعی: سیستم فعلی قادر به شناسایی و حمایت مؤثر از این خانوارها در برابر شوک‌های تورمی نیست.

پیامدهای اجتماعی ادامه این روند

تداوم این شکاف عمیق بین درآمد و خط فقر، پیامدهای ویرانگری برای جامعه دارد:

• افزایش سوءتغذیه و بیماری: به ویژه در بین کودکان و سالمندان.

• کاهش سرمایه انسانی: ترک تحصیل کودکان برای کار، کاهش بهره‌وری نیروی کار به دلیل مشکلات سلامتی.

• گسترش حاشیه‌نشینی و آسیب‌های اجتماعی: فقر شدید مهم‌ترین بستر برای رشد جرم، اعتیاد و خشونت است.

• از بین رفتن انسجام اجتماعی: احساس بی‌عدالتی و ناامیدی می‌تواند به شکاف عمیق بین طبقات و بی‌ثباتی اجتماعی بینجامد.

جمع‌بندی: فریاد هشدار آمارها

آمار حذف یک‌چهارم هزینه‌های ضروری توسط حداقلی‌بیران، بیش از یک عدد، یک فریاد هشدار است. این نشان می‌دهد سیستم حمایتی کشور در برابر طوفان تورم کاملاً شکست خورده است. نیاز به یک بازنگری فوری و اساسی در سیاست‌های حمایتی، افزایش هدفمند کمک‌ها و در کنار آن، مهار تورم به عنوان ریشه اصلی مشکل است. نادیده گرفتن این هشدار، به معنای قبول کردن عواقب جبران‌ناپذیر انسانی و اجتماعی است.